SADŁOWO woj. włocławskie

Pozostałości zamku rycerskiego wśród łąk nadjeziornych. W r. 1434 był wymieniony Tomko „de Sadlowo", kasztelan słoński, pochodzący zapewne z rodziny, która zbudowała murowany zamek.
Zarys fundamentów murów kamiennych tego założenia znaleziono w r. 1958.


SANDOMIERZ woj. tarnobrzeskie

Zamek królewski wzniesiony nad Wisłą na wysokim wzgórzu, oddzielonym parowami od miasta lokacyjnego i od starszej osady położonej na zachód. Pierwotny gród, wzmiankowany w XI w. przez Galla Anonima jako jedna z siedzib książęcych, w XII w. stał się siedzibą książąt sandomierskich. Można przypuszczać, że w połowie XIII w. miał umocnienia izbicowe, na co wskazuje dokument z r. 1255 zwalniający z różnych powinności wsie służebne z wyjątkiem budowy lub też odbudowy dwóch izbic na grodzie sandomierskim. Zamek murowany zapewne na miejscu grodu został zbudowany w połowie XIV w. przez Kazimierza Wielkiego, co potwierdzają Janko z Czarnkowa i Długosz. Był sprzężony z murami miejskimi. W r. 1480 starosta Rafał Jarosławski podjął rozbudowę zamku. Od strony południowo-zachodniej zbudowano narożną wieżę. Po r. 1514 zapewne w związku z zamierzoną przebudową została zniszczona kaplica zamkowa oraz częściowo dawne zabudowania. Przebudowa zamku średniowiecznego na renesansową rezydencję miała miejsce za rządów króla Zygmunta Starego w latach 1520-26 wg projektu mistrza Benedykta, budowniczego zamków królewskich na Wawelu i w Piotrkowie. Obok niego byli zatrudnieni murator Krzysztof i cieśla Hanusz pod nadzorem Jana z Wiślicy, prepozyta koprzywnickiego. Zbudowano skrzydło południowe wykorzystując istniejące tam pozostałości dawnych murów, następnie skrzydło wschodnie,i zaczęto wznosić skrzydło zachodnie. Wiatach 1564-66 pod kierunkiem muratora Klimunta zakończono budowę skrzydła zachodniego, zaczęto budować wieżę północno-zachodnią, mury obronne i bramę. W r. 1586 występuje w dokumentach jako architekt Santi Gucci, co świadczyłoby o trwających pracach budowlanych. W następnych latach podwyższono skrzydło zachodnie, skończono budowę wieży północno-zachodniej oraz bramę. Dalsze prace budowlane były prowadzone w latach 1617-36. Tak więc powstał nowy zamek renesansowy, przypuszczalnie o trzech skrzydłach mieszkalnych wokół dziedzińca zamkniętego murem i bramą od północy, a więc od strony miasta. Wjazd do zamku prowadził z miasta przez drewniany pomost przerzucony nad parowem.

1 »