P-R

PACZKÓW woj. opolskie

Na lewym brzegu dopływu Nysy Kłodzkiej, 250 m na północny zachód od ufortyfikowanego miasta był zamek książęcy, wzmiankowany w r. 1301. Zamek ten został zburzony przypuszczalnie jeszcze w XIV w. i nie zachowały się po nim ślady na powierzchni.

PAPOWO BISKUPIE woj. toruńskie

Ruiny zamku krzyżackiego położone w dolinie. Zamek został wzniesiony zapewne w latach 1280-1300, a wzmianka o komturze pochodzi z r. 1284. Do r. 1410 był siedzibą komtura, od r. 1454 - wójta. Przejściowo zajęty przez wojska polskie w r. 1410 i ponownie w czasie wojny trzynastoletniej w r. 1454, a w cztery lata później odebrany przez Krzyżaków. Ostatecznie w r. 1466 został wraz z ziemią chełmińską przyłączony do Polski. W r. 1505 król Aleksander Jagiellończyk oddał zamek biskupom chełmińskim, którzy posiadali go do r. 1772.
Zespół obronny składał się z zamku właściwego oraz przedzam-cza, które oskrzydlało go z północy i zachodu. Przedzamcze otaczały mury i szerokie fosy. Zamek właściwy oddzielony fosą od przedzamcza byt założony na planie kwadratu o boku 40 m, z czterema skrzydłami zamykającymi niewielki kwadratowy dziedziniec wewnętrzny otoczony gankami. Na narożach zamku występują zgrubienia murów; zapewne były to podstawy narożnych wieżyczek, podobnie jak na zamku w Gniewie. W skrzydle północnym na piętrze mieściła się przesklepiona kaplica i również przesklepiony refektarz. W tymże skrzydle była brama, do której prowadził wjazd z przedzamcza. Pozostały tylko resztki murów zamkowych oraz częściowo zachowane fragmenty ścian skrzydła północnego.
.
PASŁĘK woj. elbląskie

Zamek krzyżacki wzniesiony na cyplu skarpowym wchodzącym w dolinę rzeczki Wąskiej, w północno-wschodnim narożniku miasta. Na miejscu dawnego grodu, jak można przypuszczać, w latach 1318—30 został zbudowany zamek murowany. Obok zamku powstało w r. 1297 miasto otoczone fortyfikacjami. Po wojnie trzynastoletniej Pasłęk pozostał w nowych granicach ziem zakonu krzyżackiego, a w latach 1466-1500 komtur z przyłączonego do Polski Elbląga osiadł w zamku pasłęckim. W r. 1521 zamek zdobyli mieszczanie elbląscy i w rok później wysadzili w powietrze. W latach 1543-78 zamek został odbudowany przez książąt pruskich Albrechta i Jerzego. Na początku XIX w. na zamku znajdowała się kaplica ewangelicka, składy, szpital wojskowy i szkoły. W r. 1945 podczas wojny zamek został spalony i jest częściowo odbudowany. Pierwotny zamek był założony na planie prostokąta. Przy dłuższym boku północnym, od strony zbocza opadającego do rzeczki, stanął duży dwukondygnacjowy dom mieszkalny zbudowany z cegły (11,65x50,76 m), o trójdzielnym układzie wnętrz. Dziedziniec obwiedziony był murem z bramą od strony południowej, wiodąca do miasta. Całość otaczał od północy i wschodu mur zewnętrzny połączony z fortyfikacjami miejskimi, oddzielony od miasta zapewne palisadą i fosami. Pierwotny zamek przedstawiał więc najprostszy układ przestrzenny złożony z obwodu murów i domu mieszkalnego. Po r. 1466 zostało dostawione skrzydło zachodnie, a w latach 1543-78 stanęło skrzydło wschodnie. Od strony północnej do pierwotnego domu zostały dostawione dwie wieże cylindryczne.
W XVIII w. nastąpiło zamknięcie zabudowy zamkowej nowym budynkiem trójskrzydłowym.