E-G

ELBLĄG
miasto wojewódzkie

Zamek krzyżacki znajdował się na południu miasta, na zalewowym terenie nad rzeką, w pobliżu Zalewu Wiślanego. Założony w połowie XIII w. i rozbudowany w XIV w., na planie regularnym, z wielkim przedzamczem. Był siedzibą komtura. W r. 1410 poddał się królowi Władysławowi Jagielle. W r. 1454 mieszczanie elbląscy zburzyli zamek. Pozostały nieznaczne fragmenty murów zarówno w niektórych budynkach, jak i pod ziemią. Badania nie były prowadzone.

EŁK
woj. suwalskie
Był tu zamek krzyżacki, położony na terenie nizinnym, zbudowany w r. 1390. Mury nie zachowały się.

FROMBORK woj. elbląskie

Zespól katedralny został wprowadzony do katalogu ze względu na obronne założenie przestrzenne. Znajduje się na wysokim wzgórzu, będącym północnym krańcem pasma morenowego. Na północ, poniżej wzgórza, bezpośrednio nad Zalewem Wiślanym zostało założone miasto. Wzgórze katedralne jest oddzielone od zachodu i wschodu parowami i fosą, tak że stronę zagrożenia stanowi dojście od południa. Wzgórze zostało około r. 1278 zajęte przez kapitułę warmińską, która przeniosła tu swoją siedzibę ze zniszczonego przez Prusów Braniewa. Nie znany jest wygląd pierwotnego kościoła, również można tylko przypuszczać, że był otoczony umocnieniami wykonanymi z drewna i ziemi. W r. 1278 i 1284 zabudowa wzgórza określona jest w źródłach jako castrum.
W latach 1329-88 zbudowano istniejący obecnie kościół katedralny i zapewne w tym samym czasie zaczęto wznosić pierwsze umocnienia murowane.

Układ przestrzenny założenia obronnego został dostosowany do topografii wzgórza katedralnego. Założenie ma kształt nieregularnego pięcioboku, obwiedzione jest murami ceglanymi z wysokimi basztami. Od strony wschodniej znajduje się sztucznie przekopana fosa, od zachodu naturalne zbocza parowów, od północy, a więc od strony miasta, spadzisty stok wzgórza. Od strony południowej prowadzi główna brama wjazdowa umieszczona pomiędzy dwiema półcylindrycznymi basztami, wzniesiona zapewne w 2 ćwierci XV w., gruntownie przebudowana w połowie XIX w. W r. 1537 zostało dobudowane przedbramie, dziś już nie istniejące. Od strony zachodniej znajduje się wysoka wieża bramna, tzw. brama mniejsza, zbudowana zapewne na przełomie XIV i XV w. Od strony północnej istniała furta w wieży, zamurowana w r. 1708, od strony wschodniej furta wzmiankowana w r. 1513 oraz most zwodzony prowadzący do ówczesnej siedziby biskupa, położonej na wschodnim wzgórzu za parowem.