B-D

BARANÓW SANDOMIERSKI woj. tarnobrzeskie

Renesansowy zamek prywatny położony na nizinie dolnej Wisły, na północny zachód od miasta.
Zespól zamkowy składa się z murowanej rezydencji, do dziś istniejącej i użytkowanej, i umocnień bastionowych, z których zachowały się pozostałości dwóch bastionów na zachód od zamku. Prawdopodobnie istniał tu wcześniejszy zamek murowany, a jego fragmenty znajdują się w piwnicach dzisiejszego zamku. W r. 1579 Baranów stał się własnością wielkopolskiej rodziny Leszczyńskich, którzy zapewne wkrótce potem rozpoczęli budowę nowej rezydencji. Jak można przypuszczać, zamek powstawał etapami i dzisiejszą postać otrzymał w latach 1591-1606. W r. 1677 został zakupiony przez Lubomirskich, którzy dobudowali trakt zachodni według projektu Tylmana Gamerskiego.
Zamek jest założony na planie prostokąta o stosunku długości boków 1:2. Regularność układu przestrzennego podkreślają cztery narożne cylindryczne baszty i osiowo ustawiona wieża, pod którą znajduje się wejście po schodach na wewnętrzny dziedziniec położony na poziomie piętra. Wewnętrzny dziedziniec otaczają trzy jednotraktowe skrzydła mieszkalne, a z czwartej strony zamyka ściana parawanowa zwieńczona późnorenesansową attyką. Krużganki znajdują się w dwóch skrzydłach mieszkalnych i w ścianie parawanowej. Przy basztach narożnych wznoszą się szczyty akcentujące boczne skrzydła mieszkalne. W ostatnim etapie budowy zamku powstały od strony dziedzińca paradne schody zewnętrzne z niewielką loggią. Pierwotne umieszczenie schodów nie jest znane. Obrona rezydencji była ograniczona do dolnych strzelnic znajdujących się w przyziemiu poniżej dziedzińca. Zachowały się strzelnice w wieży wejściowej, pozostałe przerobiono na okna oświetlające przyziemie.